İçeriğe atla
Bakım İpuçları

Kiracı mı Ev Sahibi mi Öder? Tesisat Arızalarında Sorumluluk

6 dk okuma Ersoy Tesisat
Kiracı mı Ev Sahibi mi Öder? Tesisat Arızalarında Sorumluluk

Kombi bozuldu, zeminden su kaçırıyor, gider tıkandı: Masrafı kim karşılar? Kira hukukundaki genel ilkeleri, küçük bakım ile esaslı onarım ayrımını, alt komşuya verilen zararı ve anlaşmazlığı büyütmeden çözmenin yollarını anlattık.

Tesisat arızası çıktığında en çok sorulan soru bazen "nasıl onarılır" değil, "parasını kim verecek" oluyor. Ersoy Tesisat olarak Darıca, Gebze ve Tuzla'da gittiğimiz birçok adreste kiracı ile ev sahibi arasında bu konuda gerginlik yaşandığını görüyoruz. Bu yazıda kira ilişkisinde geçerli genel ilkeleri, uygulamada hangi arızanın kime düştüğünü ve anlaşmazlığı büyütmeden çözmenin yollarını özetledik. Baştan belirtelim: Biz tesisatçıyız, hukukçu değiliz. Aşağıdaki açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir uyuşmazlıkta sözleşmenize bakmanız ve gerekirse bir avukata danışmanız en doğrusudur.

Temel ilke: Kiralananı kullanılabilir halde tutmak kimin işi?

Türk Borçlar Kanunu'ndaki kira hükümlerinin özü şudur: Kiraya veren, konutu sözleşmede amaçlanan kullanıma elverişli bir durumda teslim etmek ve kira süresi boyunca bu durumda bulundurmakla yükümlüdür. Kiracı ise konutu özenle kullanmak, olağan kullanımdan doğan küçük temizlik ve bakım giderlerini karşılamak ve ortaya çıkan ayıpları gecikmeden ev sahibine bildirmekle yükümlüdür.

Bu iki cümle, tesisat arızalarının çoğunu yerine oturtur. Tesisatın eskimesinden, malzeme ömrünün dolmasından ya da yapısal bir sorundan kaynaklanan arızalar esaslı onarım kapsamına girer ve kural olarak ev sahibine aittir. Günlük kullanımın parçası olan küçük işler ise kiracıya düşer.

Uygulamada kim neyi öder?

Aşağıdaki tablo sahada en sık karşılaştığımız durumları ve yaygın uygulamayı gösteriyor. Sözleşmenizde aksine açık bir hüküm yoksa genel kabul bu yöndedir.

ArızaGenel kabulAçıklama
Musluk contası, rezervuar iç takımı, sifon temizliğiKiracıKüçük bakım ve olağan kullanım kapsamında
Lavabo ve duş gideri tıkanıklığıKiracıKullanımdan kaynaklanır; yapısal boru sorunu çıkarsa ev sahibi
Zemin ve duvar içinde su kaçağıEv sahibiTesisatın eskimesi; esaslı onarım
Kombi arızası ve parça değişimiEv sahibiKiracı kusuru yoksa demirbaş onarımı
Kombi yıllık bakımıKiracı (çoğunlukla)Periyodik bakım; sözleşmede farklı düzenlenebilir
Petek temizliğiPaylaşımlı ya da kiracıUzun süreli kiracılarda kullanıcıya bırakılıyor
Ana kolon, bina giderleri, hidroforKat malikleri (aidat)Ortak alan; yönetim üzerinden karşılanır
Donma nedeniyle patlayan boruDuruma göreKiracı evi ısıtmadan uzun süre boş bıraktıysa kiracı

Kusur devreye girince denge değişir

Yukarıdaki ayrım, arızanın kendiliğinden ya da eskimeden kaynaklandığı durumlar içindir. Kiracının kusuru varsa sorumluluk ona geçer. Örneğin gidere ıslak mendil ve yağ dökülmesi sonucu oluşan ağır tıkanıklık, küveti taşırıp alt komşuyu su basması, kışın evi aylarca ısıtmadan boş bırakıp boruların donmasına yol açmak ya da duvara vida çakarak boruyu delmek kiracının sorumluluğundadır. Tersine, ev sahibi yazılı olarak bildirilen bir kaçağı aylarca onarmazsa, bu gecikme yüzünden büyüyen zarar da ona aittir.

Biz saha ekibi olarak tespit raporunda arızanın nedenini mümkün olduğunca net yazıyoruz: "Zemin içi kalorifer borusunda ek yeri korozyonu" ile "Gider hattında yabancı cisim birikimi" farklı sonuçlar doğurur. Bu yüzden raporu isterken nedenin yazılmasını özellikle talep edin.

Bir de karma durumlar vardır: Eskimiş bir rezervuar iç takımı kiracının ihmaliyle aylarca akmaya devam ettiyse, parçanın yenilenmesi küçük bakım olarak kiracıya düşerken, aylarca süren su kaybının faturası da yine kiracıya yansır. Buna karşılık kiracı arızayı zamanında bildirmiş ve ev sahibi onarımı geciktirmişse, su faturasındaki fazlalığı ev sahibinin üstlenmesi beklenir. Bu örnekler, bildirimin ne zaman ve nasıl yapıldığının ne kadar belirleyici olduğunu gösterir.

Alt komşuya verilen zarar

En çetrefilli durum, kaçağın alt dairenin tavanına ve eşyalarına zarar vermesidir. Burada iki ayrı ilişki vardır: Komşuya karşı sorumluluk ve kiracı ile ev sahibi arasındaki iç ilişki. Komşu, zararını kural olarak daireyi fiilen kullanan ve tesisatın maliki olan kişilerden talep eder; kaçağın nedeni eskimeyse malik, kullanım hatasıysa kiracı ön plana çıkar. Konut sigortası varsa "dahili su" ve "komşuya karşı sorumluluk" teminatları bu zararları karşılayabilir. Sigortanın devreye girmesi için kaçağın kaynağını belgeleyen bir rapor gerekir; bunu sigorta ve kaçak tespit raporu yazımızda ayrıntılı anlattık.

Kiracıysanız izlemeniz gereken yol

  1. Hemen bildirin, yazılı yapın. Telefonla söylemek yetmez; kısa bir mesaj ya da e-posta tarih kaydı oluşturur. Bildirmemek, büyüyen zararın size yüklenmesine yol açabilir.
  2. Zararı sınırlayın. Ana vanayı kapatın, su altında kalan eşyaları kaldırın, fotoğraf çekin. Acil onarım gerektiren durumda ev sahibine ulaşamıyorsanız müdahale edip belgeleyin.
  3. Tespit yaptırın. Nedeni belirsiz bir kaçakta cihazlı tespit her iki taraf için de netlik sağlar. Tespit ücretini kimin ödeyeceğini baştan konuşun; sonuç eskimeyi gösteriyorsa ev sahibinin karşılaması yaygın uygulamadır.
  4. Teklifi paylaşın. Onarım teklifini ev sahibine iletin ve onayını alın. Ev sahibi kendi ustasıyla yaptırmak isterse buna itiraz edemezsiniz; ancak işin makul sürede yapılmasını isteyebilirsiniz.
  5. Belgeleri saklayın. Fatura, rapor ve yazışmaları kira ilişkisi bitene kadar saklayın; depozito iadesinde gündeme gelebilir.

Ev sahibiyseniz dikkat etmeniz gerekenler

Küçük bir kaçağı ertelemek, birkaç ay sonra seramik, parke ve alt komşu tavanı dahil çok daha büyük bir masrafa dönüşür. Bildirim aldığınızda hızlı davranmak hem hukuki hem de ekonomik olarak lehinizedir. Tesisatı on beş yaşını geçmiş bir dairede, kiracı değişiminde bir basınç testi ve genel kontrol yaptırmak ileride çıkacak tartışmaların önünü keser. Ayrıca onarım sonrası aldığınız raporu saklayın; bir sonraki kiracıyla yaşanabilecek "bu sorun zaten vardı" tartışmasında işinize yarar. Birden fazla dairesi olan mülk sahipleri için periyodik bakım sözleşmesi hem maliyeti öngörülebilir kılar hem de acil çağrılara öncelik sağlar.

Kira sözleşmesine ne yazılmalı?

Tartışmaların çoğu sözleşmede tek satırla önlenebilir. Kiraya başlarken tesisatın durumunu birlikte kontrol edip bir teslim tutanağına yazın: Kombi markası, yaşı ve son bakım tarihi, peteklerin çalışma durumu, musluk ve rezervuarların durumu, görünür nem ya da kaçak izi olup olmadığı. Fotoğraf ekleyin. Sözleşmede kombi yıllık bakımı ve petek temizliğinin kime ait olduğunu, acil onarımlarda kiracının hangi tutara kadar kendi başına hareket edebileceğini ve bildirimlerin hangi kanaldan (mesaj, e-posta) yapılacağını belirtin. Sözleşmeye "tüm onarımlar kiracıya aittir" gibi genel ifadeler yazılması uygulamada tartışmalıdır; esaslı onarımların kiracıya yüklenmesi hukuken sorun yaratabilir, bu nedenle dengeli ve somut maddeler tercih edin. Uzun süreli kiralarda, örneğin üç yılı aşan ilişkilerde, periyodik bakımların paylaşımını sözleşmede açıkça düzenlemek iki tarafı da korur.

Depozito ve çıkış aşamasında tesisat

Kira ilişkisi biterken depozito kesintilerinin önemli bir kısmı tesisatla ilgili çıkar: Kireçlenmiş batarya, kırık rezervuar kapağı, çalışmayan pürjör, tıkalı gider. Kiracı olarak çıkıştan önce küçük işleri kendiniz yaptırıp belgelemek depozitonun tamamını almanızı kolaylaştırır. Ev sahibi olarak ise olağan yıpranma ile kullanıcı hasarını ayırmanız gerekir: Beş yıl kullanılan bir bataryanın kartuşunun eskimesi olağan yıpranmadır, kırılan bir sifon ise hasardır. Giriş tutanağındaki fotoğraflarla çıkış durumunu karşılaştırmak, bu ayrımı tartışmasız hale getirir. İki tarafın da hazır bulunduğu bir çıkış kontrolünde tesisatçı bulundurmak, özellikle uzun süreli kiralarda, küçük bir masrafla büyük bir anlaşmazlığı önler.

Anlaşmazlığı büyütmeden çözmek

Deneyimimiz, tartışmaların çoğunun nedenin belirsizliğinden çıktığını gösteriyor. Tarafsız bir tespit raporu, fotoğraflı belgeleme ve arızanın nedenini açıkça yazan bir onarım faturası çoğu zaman tartışmayı bitiriyor. Ersoy Tesisat olarak iki tarafın da hazır bulunduğu ziyaretlerde bulguları yerinde gösteriyor, raporu her iki tarafa da iletiyoruz. Darıca, Gebze, Çayırova, Tuzla, Pendik ve Kartal'da kaçak tespiti ya da sıhhi tesisat tamiri için teklif alabilirsiniz; ihtiyaç halinde raporda arızanın nedenini ve muhtemel oluşum süresini belirtiyoruz.

Sık sorulan sorular

Kiracı kendi parasıyla onarım yaptırırsa ev sahibinden alabilir mi?
Ev sahibine yazılı bildirim yapılmış ve makul süre tanınmış olmasına rağmen onarım yapılmadıysa, kiracı masrafı belgelendirerek talep edebilir ya da kiradan mahsup konusunu gündeme getirebilir. Her durumda fatura ve fotoğraf saklayın; hukuki görüş için bir avukata danışın.
Petek temizliğini kim öder?
Uygulamada genellikle periyodik bakım kabul edilir ve kullanım süresine göre paylaşılır ya da kiracıya kalır. Sözleşmede açık hüküm varsa o geçerlidir.
Kaçak alt komşuya zarar verdiyse kim öder?
Zararın nedeni belirleyicidir: Tesisatın eskimesinden kaynaklanan kaçakta sorumluluk kural olarak malikte, kiracının kusurundan kaynaklanan taşkında ise kiracıdadır. Konut sigortası varsa önce poliçe devreye girer.

Bu yazıyı paylaşın

Devamını okuyun

İlgili yazılar

Ara WhatsApp Teklif Al